Czym jest płaskostopie? Przyczyny, objawy, leczenie
Spis treści
Płaskostopie to jedna z najczęstszych wad postawy u dzieci i dorosłych, która może prowadzić do bólu oraz problemów z prawidłową postawą ciała. Wczesna diagnostyka jest kluczowa, aby zapobiec dalszym komplikacjom. Jednym z nowoczesnych i skutecznych sposobów oceny stanu stóp jest badanie podoskopowe, które pozwala dokładnie przeanalizować ich kształt i rozkład nacisku. Dzięki temu możliwe jest dobranie odpowiednich metod korekcji. Zapoznaj się z naszym artykułem, aby dowiedzieć się jak zbadać i wyleczyć płaskostopie.
Co to jest płaskostopie?
Płaskostopie to jedna z najczęstszych deformacji stóp, charakteryzująca się obniżeniem lub zanikiem naturalnych łuków podłużnych i/lub poprzecznych stopy. Może ono prowadzić do dyskomfortu, bólu, a w skrajnych przypadkach do ograniczenia sprawności ruchowej. Istnieje wiele przyczyn płaskostopia, zarówno wrodzonych, jak i nabytych, a jego leczenie obejmuje metody zachowawcze oraz interwencję chirurgiczną w zaawansowanych przypadkach.
Jak zdiagnozować płaskostopie?
Płaskostopie można zbadać u fizjoterapeuty za pomocą podoskopu – specjalistycznego urządzenia, które umożliwia ocenę kształtu i obciążenia stóp. Podczas badania pacjent staje bosą stopą na przezroczystej płycie, a podświetlenie pozwala uzyskać wyraźny obraz odcisku stopy. Dzięki temu fizjoterapeuta może ocenić stopień wysklepienia łuku oraz ewentualne nieprawidłowości w rozkładzie nacisku. Badanie jest bezbolesne i szybkie, a uzyskane zdjęcie pomaga ocenić występowanie oraz stopień płaskostopia.
Takie badanie z wykorzystaniem podoskopu możesz przeprowadzić w naszym Studio Fizjoterapii Probalans, które znajduje się w Wysogotowie blisko Skórzewa oraz Przeźmierowa. Zadzwoń pod nr tel. 667 657 998 i dowiedz się więcej.
Płaskostopie u dziecka
Płaskostopie u dzieci to stan, w którym sklepienie stopy jest obniżone lub całkowicie niewidoczne. U niemowląt i małych dzieci jest to normalne, ponieważ ich układ kostno-mięśniowy nie jest jeszcze w pełni rozwinięty. W większości przypadków sklepienie stopy kształtuje się samoistnie do około 5.–6. roku życia. Jeśli jednak płaskostopie utrzymuje się dłużej warto sprawdzić to u fizjoterpauty, który ma doświadczenie w pracy z dziećmi z takimi problemami.
Jeśli nie jesteś pewna czy u Twojego dziecka występuje płaskostopie możesz zapisać je na badanie postawy ciała do naszego Studia Fizjoterapii, które znajduje się w Wysogotowie obok Skórzewa i Przeźmierowa. Zapisy odbywają się przez rejestrację online lub pod nr tel. 667 657 998.
Wpływ płaskostopia na organizm
Płaskostopie nie ogranicza się jedynie do samej stopy, może wpływać na całą biomechanikę kończyny dolnej oraz prowadzić do kompensacyjnych zmian w stawach kolanowych czy biodrowych, co zwiększa ryzyko przeciążeń i kontuzji.
Przyczyny płaskostopia
Czynniki wrodzone
- Nieprawidłowa budowa kostna stopy.
- Genetyczna skłonność do wiotkości więzadeł.
- Wrodzone zaburzenia neurologiczne (np. mózgowe porażenie dziecięce).
Czynniki nabyte
- Otyłość – nadmierna masa ciała zwiększa obciążenie stóp i sprzyja ich deformacji.
- Osłabienie mięśni stóp – brak aktywacji mięśni stabilizujących stopę prowadzi do ich osłabienia i utraty funkcji podtrzymującej łuk.
- Przewlekłe przeciążenia – wynikające z długotrwałego stania, pracy fizycznej lub intensywnego uprawiania sportu na twardym podłożu.
- Noszenie nieodpowiedniego obuwia – buty z niewłaściwym podparciem łuku stopy mogą przyczyniać się do rozwoju płaskostopia.
- Zmiany zwyrodnieniowe – związane z wiekiem degeneracyjne zmiany w strukturach stopy mogą prowadzić do postępującego spłaszczenia łuków.
- Cukrzyca i choroby reumatyczne – przewlekłe choroby układu mięśniowo-szkieletowego mogą przyczyniać się do osłabienia więzadeł i mięśni podtrzymujących łuk stopy.
Objawy płaskostopia
Objawy płaskostopia mogą się różnić w zależności od stopnia zaawansowania deformacji. Do najczęściej zgłaszanych dolegliwości należą:
- Ból w obrębie stopy – nasilający się podczas długiego stania lub chodzenia.
- Zmęczenie nóg – związane z nieefektywną pracą mięśni podtrzymujących łuk stopy.
- Deformacje stóp – w zaawansowanych przypadkach może dojść do rozwinięcia palucha koślawego (halluksów) oraz młotkowatych palców.
- Obrzęki i uczucie ciężkości nóg – szczególnie po długotrwałym wysiłku.
- Bóle przenoszone na inne części ciała – np. kolana, biodra, dolny odcinek kręgosłupa (z powodu zaburzeń biomechaniki chodu).
Badania wykazały, że osoby z płaskostopiem mają zwiększoną podatność na urazy, takie jak zapalenie ścięgna Achillesa czy bóle kolan.
Leczenie płaskostopia
Metody zachowawcze
- Ćwiczenia korekcyjne
- Ćwiczenia wzmacniające mięśnie stopy, takie jak „ćwiczenia krótkiej stopy” (short-foot exercises), pomagają poprawić stabilizację stopy i zmniejszyć ból.
- Chodzenie na palcach i piętach, chwytanie palcami małych przedmiotów, czy unoszenie łuku stopy podczas stania to skuteczne metody aktywacji mięśni podtrzymujących sklepienie stopy.
- Wkładki ortopedyczne
- Wkładki mogą poprawiać biomechanikę stopy i zmniejszać dolegliwości bólowe. Badania wskazują, że stosowanie indywidualnie dopasowanych wkładek w połączeniu z ćwiczeniami przynosi lepsze efekty niż same wkładki.
- Fizjoterapia
- Terapie manualne i masaże mogą pomóc w rozluźnieniu napiętych struktur oraz poprawie ruchomości stopy.
- Odpowiednie obuwie
- Buty z odpowiednim wsparciem łuku stopy oraz amortyzacją mogą zmniejszyć obciążenia i zapobiegać dalszej progresji deformacji.
Metody inwazyjne
- Zabiegi chirurgiczne
- W przypadkach zaawansowanego płaskostopia, gdy metody zachowawcze nie przynoszą efektu, konieczne może być leczenie operacyjne. Można przeprowadzać osteotomie korygujące, przeszczepy ścięgien lub stabilizacje stawów skokowych.
- W przypadkach zaawansowanego płaskostopia, gdy metody zachowawcze nie przynoszą efektu, konieczne może być leczenie operacyjne. Można przeprowadzać osteotomie korygujące, przeszczepy ścięgien lub stabilizacje stawów skokowych.
Płaskostopie to powszechna dolegliwość, która może prowadzić do bólu i ograniczenia ruchomości, jeśli nie zostanie odpowiednio wcześnie zdiagnozowana i leczona. Na podstawie przeprowadzonych badań wynika, że najlepsze efekty terapeutyczne przynosi połączenie ćwiczeń wzmacniających mięśnie stopy, stosowania wkładek ortopedycznych oraz odpowiedniego obuwia. W skrajnych przypadkach konieczne może być leczenie chirurgiczne. Wczesna interwencja jest kluczowa w zapobieganiu długoterminowym powikłaniom. Dlatego istotnym elementem całego procesu terapeutycznego jest jak najszybsza konsultacja z fizjoterapeutą, który szybko postawi prawidłową diagnozę i ułoży indywidualny plan terapeutyczny.
Rodzaje płaskostopia
Na podstawie badań zawartych w dostępnych materiałach naukowych, płaskostopie można podzielić na kilka głównych rodzajów:
- Płaskostopie podłużne – charakteryzuje się obniżeniem łuku podłużnego stopy, co powoduje, że niemal cała podeszwa styka się z podłożem. Jest to najczęstsza forma płaskostopia.
- Płaskostopie poprzeczne – polega na spłaszczeniu łuku poprzecznego stopy, co prowadzi do poszerzenia przodostopia i nadmiernego obciążenia jego struktur.
- Płaskostopie elastyczne (funkcjonalne) – występuje, gdy łuk stopy zanika pod wpływem obciążenia, ale jest widoczny w pozycji odciążonej.
- Płaskostopie sztywne (strukturalne) – w tej postaci łuk jest trwale obniżony, niezależnie od pozycji stopy.
Najczęściej zadawane pytania – FAQ
Płaskostopie to deformacja stopy, w której dochodzi do obniżenia naturalnego sklepienia podłużnego lub poprzecznego. W efekcie cała powierzchnia stopy styka się z podłożem, co może prowadzić do zaburzeń biomechaniki chodu, bólu oraz zwiększonego ryzyka kontuzji.
Nieleczone płaskostopie może prowadzić do:
- Bólu i zmęczenia stóp, szczególnie po długim chodzeniu lub staniu.
- Przeciążeń kolan, bioder i kręgosłupa ze względu na nieprawidłowy rozkład obciążeń.
- Powstawania haluksów, palców młotkowatych i modzeli.
- Zwiększonego ryzyka zapalenia ścięgna Achillesa oraz zespołu bólu rzepkowo-udowego.
Leczenie zależy od stopnia zaawansowania płaskostopia i obejmuje:
- Ćwiczenia korekcyjne, np. ćwiczenia krótkiej stopy (short-foot exercises) wzmacniające mięśnie podtrzymujące łuk stopy.
- Stosowanie wkładek ortopedycznych, które poprawiają rozkład sił działających na stopę i zmniejszają dolegliwości bólowe.
- Noszenie odpowiedniego obuwia z właściwym podparciem łuku stopy.
- Fizjoterapię, w tym masaże, terapię manualną i techniki mobilizacji stopy.
- W skrajnych przypadkach – operację, np. osteotomie korygujące lub przeszczepy ścięgien.
Ból przy płaskostopiu może mieć różne nasilenie i lokalizację. Najczęściej pacjenci odczuwają:
- Ból w środkowej części stopy, gdzie dochodzi do spłaszczenia łuku podłużnego.
- Ból w pięcie, wynikający z przeciążeń ścięgna Achillesa.
- Ból w przedniej części stopy, szczególnie przy płaskostopiu poprzecznym, co może prowadzić do modzeli i odcisków.
Płaskostopie może powodować ból w różnych obszarach:
- Stopy – ból łuku stopy, pięty, przodostopia.
- Kostki – przeciążenie stawów skokowych może prowadzić do ich niestabilności i bólu.
- Kolana – nieprawidłowe ustawienie stopy może wpływać na tor ruchu kolana, powodując jego bóle przeciążeniowe.
- Biodra i kręgosłup – zmiana biomechaniki chodu prowadzi do nadmiernych obciążeń w odcinku lędźwiowym i biodrowym.
Nieleczone płaskostopie może skutkować:
- Postępującą deformacją stóp, co prowadzi do trwałych zmian strukturalnych.
- Przewlekłym bólem stóp, kolan i kręgosłupa, ograniczającym sprawność i komfort życia.
- Rozwojem chorób zwyrodnieniowych stawów wynikających z przeciążeń i nieprawidłowego rozkładu sił działających na układ kostno-stawowy.
- Zwiększonym ryzykiem urazów, takich jak skręcenia kostki czy przeciążenia mięśni i więzadeł.
Regularna kontrola stanu stóp, zwłaszcza u dzieci, pozwala na wczesne wykrycie płaskostopia i wdrożenie odpowiednich działań korekcyjnych. Badanie podoskopowe to szybka i skuteczna metoda diagnostyczna, która pomaga dobrać najlepsze rozwiązania wspierające prawidłowy rozwój stóp. Dzięki odpowiedniej profilaktyce, ćwiczeniom oraz właściwie dobranemu obuwiu można zapobiec powikłaniom i cieszyć się zdrowiem stóp przez długie lata.
Możesz ją zrobić w naszym Studio Fizjoterapii Probalans, które mieści się w Wysogotowie obok Skórzewa i Przeźmierowa. Zapisz się korzystając z rejestracji online lub dzwoniąc pod nr tel. 667 657 998.
