Rwa kulszowa – jakie są przyczyny, objawy i leczenie
Ból, który schodzi z krzyża przez pośladek do tylnej strony uda, a czasem dalej do łydki i stopy, prowadzi wzdłuż nerwu kulszowego, najdłuższego nerwu w ciele. Tak najczęściej wygląda rwa kulszowa, a jej zasięg odróżnia ją od dolegliwości kończących się na dolnym odcinku pleców. Część sygnałów wolno spokojnie obserwować, część oznacza wizytę u lekarza jeszcze tego samego dnia. Ustal, które objawy wymagają pilnej konsultacji, zanim zaczniesz ćwiczyć na własną rękę.
Skrót dla kogoś, komu ból promieniuje do nogi:
- Dolegliwości dotyczą zwykle jednej strony, a objawy w obu nogach zdarzają się rzadko i wymagają szybszej reakcji.
- Podobny ból potrafi dać napięty mięsień pośladka, więc samo miejsce dolegliwości niczego jeszcze nie przesądza.
- Rezonans nie jest warunkiem rozpoczęcia terapii, a o jego zasadności decyduje lekarz.
- Kłopoty z oddawaniem moczu oraz opadanie stopy kierują prosto do lekarza, jeszcze przed jakimikolwiek ćwiczeniami.
Co to jest rwa kulszowa?
Rwa kulszowa to schorzenie w obrębie kręgosłupa dotyczące nerwu kulszowego, który jest najdłuższym nerwem w ludzkim ciele. Nerw kulszowy zaczyna się w dolnej części kręgosłupa, przechodzi przez pośladki, uda i łydki, aż do stóp.
Rwa kulszowa występuje, gdy nerw kulszowy zostaje podrażniony lub uciskany na swoim przebiegu, co prowadzi do dolegliwości bólowych i objawów neurologicznych. Nad takim bólem pracuje fizjoterapeuta, a fizjoterapia kręgosłupa zaczyna się tu od badania funkcjonalnego, nie od skierowania czy rezonansu.
Objawy rwy kulszowej
Dolegliwości układają się wzdłuż jednej, dość powtarzalnej trasy i to ona podpowiada, gdzie szukać źródła problemu.
Gdzie boli przy rwie kulszowej?
Punkt startowy leży zwykle w krzyżu, a ból bywa dotkliwszy w nodze niż w samych plecach.
Jak opisują to pacjenci:
- Ból promieniujący od dolnej części pleców przez pośladek do tylnej strony uda, łydki oraz stopy.
- Charakter piekący lub kłujący, czasem opisywany jako „jak prąd”.
- Mrowienie i drętwienie na tej samej trasie, wzdłuż której idzie ból.
- Osłabienie mięśni nogi, odczuwalne choćby przy wchodzeniu po schodach.
- Nasilenie przy siedzeniu, wstawaniu i skrętach tułowia, do tego utrudnione chodzenie.
Najbardziej charakterystycznym objawem rwy kulszowej jest silny ból, który rozprzestrzenia się wzdłuż przebiegu nerwu kulszowego. Ból ten może obejmować dolną część pleców, pośladki, uda, łydki, aż do stóp. Często opisuje się go jako piekący, kłujący lub odczuwany jak prąd elektryczny.
Osoby z rwą kulszową często doświadczają mrowienia lub drętwienia w obszarze objętym nerwem kulszowym. W wyniku ucisku nerwu kulszowego może dojść do osłabienia mięśni w nogach. Osłabienie to może wpływać na sprawność ruchową i stabilność. Ból związany z rwą kulszową często nasila się podczas długotrwałego siedzenia lub stania. Skręcanie tułowia lub próby podnoszenia ciężarów mogą również powodować zaostrzenie dolegliwości.
Zaawansowane przypadki rwy kulszowej
W zaawansowanych przypadkach rwy kulszowej, gdy dochodzi do znacznego ucisku nerwu, chodzenie może być utrudnione, a niektórzy pacjenci mogą odczuwać niestabilność podczas poruszania się. Objawy rwy kulszowej, z którymi należy jak najszybciej udać się do lekarza to nietrzymanie moczu lub opadanie stopy, w której brak siły.
U niektórych osób z rwą kulszową mogą wystąpić zmiany w odruchach nerwowych. W przypadku zaawansowanej rwy kulszowej zmniejszone zostają odruchów nerwowe poziomie kolana lub stopy.
Przewlekła rwa kulszowa
Objawy przewlekłej rwy kulszowej mają zazwyczaj łagodniejszy charakter. Plecy mogę wtedy boleć lub być sztywne, a w objawowej nodze może pojawiać się lekkie osłabienie siły lub czucia skóry. W przypadku zaniedbania rehabilitacji rwy kulszowej często wraca ona co jakiś do fazy ostrej, gdzie dolegliwości są bardziej intensywne.
Rwa kulszowa może być zarówno prawostronna jak i lewostronna. Rzadko spotyka się sytuację, że problem występuje po obu stronach.
Czym różni się rwa prawostronna od lewostronnej?
Objawy rwy kulszowej prawostronnej opisuje się tak samo jak lewostronnej, zmienia się wyłącznie noga, w której pojawia się ból. Strona ciała nie zmienia zasad postępowania.
Rwa kulszowa – od czego się zaczyna?
Rozpoczęcie rwy kulszowej związanej z bólem pleców możemy podzielić na dwie sytuację. Pierwsza to nagła sytuacja na przykład podniesienie ciężkiego przedmiotu z podłogi lub wykonanie innego dynamicznego ruchu, do którego nasz kręgosłup nie był przyzwyczajony.
Rwa kulszowa może również zacząć się bez nagłej przyczyny i mówimy wtedy o przewlekłym przeciążeniu kręgosłupa. Nasz kręgosłup źle reaguje na statyczne pozycje utrzymywane przez dłuższy czas. Długa praca przy komputerze lub jazda samochodem może stopniowo psuć nasze plecy wywołując rwę kulszową.
Przyczyny rwy kulszowej
Rwa kulszowa może być spowodowana różnymi czynnikami, w tym zbyt długim siedzeniem, podnoszeniem ciężarów na zgiętych plecach oraz brakiem aktywności fizycznej. Długotrwałe siedzenie może prowadzić do napięcia mięśni kręgosłupa, podczas gdy podnoszenie ciężarów w nieprawidłowej pozycji może wywołać ucisk na nerw kulszowy. Regularna aktywność fizyczna i utrzymanie prawidłowej postawy mogą pomóc w zapobieganiu temu schorzeniu oraz w redukcji ryzyka wystąpienia objawów rwy kulszowej.
Czynnikami, które predysponują do rwy kulszowej są przewlekły stres oraz nadwaga. W stanie przewlekłego stresu zmniejszamy nasze zdolności kręgosłupa do znoszenia obciążeń takich jak podnoszenie ciężkich przedmiotów z podłogi lub długiego siedzania. Nadwaga nie sprzyja dobrej kondycji pleców, ponieważ muszą one dźwigać dodatkowe kilogramy, na które nie są gotowe.
Diagnostyka rwy kulszowej
Punktem wyjścia jest rozmowa o przebiegu bólu oraz badanie ruchu w gabinecie, uzupełnione testami prowokacyjnymi, na przykład uniesieniem wyprostowanej nogi w leżeniu. Pojedynczy dodatni test stanowi jedną z przesłanek i wymaga zestawienia z resztą obrazu. O potrzebie rezonansu decyduje lekarz, zwykle przy wyraźnym osłabieniu siły mięśni albo kłopotach z oddawaniem moczu.
Sytuacje, w których pierwszy krok należy do lekarza:
- Kłopoty z oddawaniem moczu lub stolca, pojawiające się nagle.
- Drętwienie okolicy krocza albo utrata czucia w tym miejscu.
- Narastające osłabienie nogi, w tym opadanie stopy.
- Objawy w obu nogach naraz, zwłaszcza świeże.
- Gorączka towarzysząca bólowi pleców.
- Ból po poważnym urazie, na przykład po upadku z wysokości.
Terapia i ćwiczenia czekają w takich sytuacjach na ocenę lekarską.
Ćwiczenia rehabilitacyjne oraz terapia manualna
W przypadku ostrej fazy bólu związanego z rwą kulszową, często nie jest konieczne natychmiastowe stosowanie zaawansowanych metod diagnostycznych takich jak rezonans magnetyczny. Ważniejszą kwestią jest wprowadzenie odpowiednich ćwiczeń rehabilitacyjnych oraz terapii manualnej i masażu przez fizjoterapeutę. Wybranie się w pierwszej kolejności na badanie rezonansem wydłuża proces leczenia.
Rezonans magentyczny
Badanie rezonansem jest wskazane w przypadku bardzo dużego osłabienie siły mięśni w nodze np. opadanie stopy lub nietrzymanie moczu. Jeśli dolegliwości obejmują kręgosłup oraz występuje mrowienie lub lekkie osłabienie siły mięśni nogi to na początek badanie rezonansem magnetycznym nie jest konieczne. Większość wykonanych badań obrazowych w przebiegu rwy kulszowej nie wpływa w żaden sposób na proces leczenia, który najczęściej polega na fizjoterapii i rehabilitacji kręgosłupa.
Wywiad i badanie ruchów kręgosłupa
Podstawą diagnostyki rwy kulszowej prawostronnej lub lewostronnej jest dobrze przeprowadzony wywiad oraz badanie ruchów kręgosłupa podczas wykonywania poszczególnych ruchów. Fizjoterapeuta jest w stanie ocenić czy dolegliwości są spowodowane rwą kulszową czy innym problem w obrębie kręgosłupa.
Jednym z testów potwierdzających rwę kulszową jest uniesienie wyprostowanej nogi do góry w leżeniu na plecach. Jeśli pojawia się ból w kręgosłupie lub mrowienie czy uczucie porażenia prądem w nodze to mamy do czynienia z rwą kulszową.
Jak poznać czy to rwa kulszowa?
Ból pleców nie zawsze oznacza rwę kulszową. Jednakże połączenia kilku specyficznych objawów w obrębie pleców i nogi może na nią wskazywać. Objawem charakterystycznym przy rwie kulszowej. Ból w dolnej części pleców może być jednym z pierwszych objawów rwy kulszowej. Ból ten zazwyczaj promieniuje wzdłuż nerwu kulszowego, przemieszczając się od dolnej części pleców, przez pośladki, do nogi.
Kolejnym objawem rwy kulszowej jest drętwienie lub mrowienie przechodzące w na przebiegu nerwu kulszowego. Może się ono pojawiać w obrębie dolnego odcinka pleców, pośladku, tyłu uda lub łydki. Innym objawem rwy kulszowej zarówno prawostronnej i lewostronnej jest osłabienie mięśni w nodze.
Fizjoterapeuta po przeprowadzeniu wywiadu wykonuje odpowiednie testy, aby potwierdzić rwę kulszową, od czego można rozpocząć leczenie. Jeden z testów wykonuje się w zgarbionej pozycji siedzącej. Jeśli po wyprostowaniu nogi w kolanie pojawia się ból w dolnym odcinku kręgosłupa lub odwzorowane zostaną dolegliwości w nodze test jest pozytywny.
Czym jest pseudo rwa kulszowa?
Pseudo rwa kulszowa to nazwa objawów bólowych i dyskomfortu, które przypominają objawy rwy kulszowej, ale nie są spowodowane uciskiem nerwu kulszowego. Pseudo rwa kulszowa może mieć różne przyczyny, takie jak napięcie mięśni, stany zapalne stawów czy dysfunkcje stawów krzyżowo-biodrowych. Objawy mogą być podobne do tych przy rwie kulszowej, ale przyczyna bólu nie jest bezpośrednio związana z uciskiem nerwu kulszowego.
Częstym przypadkiem, w którym pojawiają się objawy podobne do rwy kulszowej jest zespół mięśnia gruszkowatego. U niektórych osób nerw kulszowy może przebiegać przez ten mięsień. Napięcie mięśnia gruszkowatego może wywoływać objawy rwy kulszowej, lecz przyczyną nie jest ucisk nerwu w pobliżu kręgosłupa tylko na pośladku, gdzie znajduje się mięsień gruszkowaty.
Leczenie zespołu mięśnia gruszkowatego polega na odpowiednim masażu wykonanym przez fizjoterapeutę oraz wprowadzeniu ćwiczeń rehabilitacyjnych.
Jak leczyć rwę kulszową?
Postępowanie zaczyna się od zdjęcia obciążenia z podrażnionej okolicy i od przywrócenia ruchu, który nie nasila objawów. Leczenie rwy kulszowej opiera się w gabinecie na terapii manualnej, masażu oraz ćwiczeniach wzmacniających mięśnie brzucha i grzbietu, uzupełnionych pracą nad mobilnością kręgosłupa. O doborze technik i tempie decyduje w PROBALANS badanie funkcjonalne oraz reakcja objawów, według tych samych zasad, na jakich prowadzona jest rehabilitacja dorosłych.
Jak najszybciej wyleczyć rwę kulszową?
Opadanie stopy oraz nietrzymanie moczu to objawy przy, których należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Jeśli one się nie pojawiają najszybszym sposobem na wyleczenie rwy kulszowej jest wizyta u fizjoterapeuty. Przeprowadzi on odpowiedni masaż i inne zabiegi rehabilitacyjne. Niezbędne jest też zaplanowanie odpowiednich ćwiczeń, które stopniowo rozruszają oraz wzmocnią plecy.
Czy ćwiczenia pomagają na rwę kulszową?
Ruch dobrany do aktualnej tolerancji zwykle pomaga, bo przywraca mobilność, wzmacnia mięśnie tułowia i odciąża podrażnioną okolicę. W ostrej fazie dobór ruchu zależy od tego, co nasila objawy, dlatego gotowy zestaw z internetu bywa ryzykowny, a ćwiczenia na rwę kulszową układa się indywidualnie po badaniu.
Spokojną kontynuacją bywają zajęcia Zdrowy kręgosłup. Przy ostrym bólu pierwsza zawsze jest wizyta indywidualna, a grupa dochodzi później.
Czego nie wolno robić przy rwie kulszowej?
W ostrej fazie kilka codziennych nawyków potrafi wyraźnie nasilić ból.
Czego lepiej unikać na tym etapie:
- Długiego siedzenia bez przerw, warto przerywać je mniej więcej co pół godziny.
- Gwałtownych ruchów oraz głębokich skłonów i skrętów tułowia.
- Dźwigania na zgiętych plecach, także przy zwykłych zakupach.
- Rozciągania na siłę, jeśli każda taka próba zwiększa promieniowanie do nogi.
- Przeczekiwania objawów alarmowych wymienionych wyżej.
Czy rwa kulszowa sama przejdzie?
Ostre objaw rwy kulszowej bez wprowadzenia leczenia stopniowo będą się zmniejszać. Jednakże bez odpowiedniej rehabilitacji, czyli masażu i ćwiczeń nie przejdą całkowicie same. Odpowiednio dobrana fizjoterapia przyspiesza zmniejszenie bólu, mrowienia oraz osłabienia siły w nodze. Dodatkowo działa zapobiegawczo, jeśli chodzi o powrót dolegliwości w przyszłości. Bez wprowadzenie zabiegów fizjoterapeutycznych na rwę kulszową prawostronną lub lewostronną nie możliwe jest całkowite ustąpienie objawów.
Czy rwa kulszowa jest do wyleczenia?
Rwa kulszowa jest problemem, który można wyleczyć i zapomnieć o ból. Po okresie ostrych dolegliwości ważna jest regularna rehabilitacja oraz dbanie o odpowiednią aktywność fizyczną w ciągu dnia. Nie mamy tu na myśli skomplikowanych ćwiczeń, ale czynności, które pozytywnie wpływają na Twoje plecy jak spacery, jazda na rowerze z odpowiednio ustawionym siodełkiem. W procesie leczenia rwy kulszowej należy ściśle stosować się do zaleceń fizjoterapeuty, który wskaże moment, w którym dana aktywność lub ćwiczenia będą odpowiednie i nie zaszkodzą kręgosłupowi.
Jeśli po tym jak ostre dolegliwości związane z rwą kulszową miną, a pacjent będzie mało aktywny i wróci do starych nawyków związanych z ruchem rwa kulszowa może nawracać.
W przypadku zaawansowanych stanów rwy kulszowej osłabione czucie w nodze, słabsza siła mięśni może się utrzymywać przez kilka miesięcy od epizodu. Niezbędne jest wtedy wprowadzenia odpowiednio dobranych ćwiczeń przez rehabilitanta.
Leczenie rwy kulszowej pod Poznaniem
Pod jednym adresem, przy ulicy Batorowskiej 11 w Wysogotowie pod Poznaniem, pracuje zespół PROBALANS. Z bólem schodzącym do nogi trafiają tu najczęściej osoby z Plewisk, Dąbrówki, Baranowa, Dopiewa, Zakrzewa, Przeźmierowa, Skórzewa oraz Tarnowa Podgórnego, a także poznaniacy z Ławicy i Grunwaldu. Terapia prowadzona jest wyłącznie prywatnie i skierowanie nie jest do niej potrzebne.
Rwa kulszowa, najważniejsze wnioski
Sprawa rozkłada się na trzy poziomy. Sam zadbasz o ruch w zakresie, który nie nasila objawów, oraz o przerywanie siedzenia mniej więcej co pół godziny. Badanie funkcjonalne, dobór terapii i tempo powrotu do pełnego obciążenia zostają po stronie fizjoterapeuty.
Trzeci poziom to objawy alarmowe i tam pierwszy telefon należy do lekarza. W pozostałych sytuacjach wizytę rezerwujesz przez Booksy, a wątpliwości przed zapisem rozwieje krótka rozmowa pod numerem +48 667 657 998. Kiedy nasze studio w Wysogotowie pod Poznaniem jest otwarte i jak do niego trafić, sprawdzisz na stronie kontaktowej.
Najczęściej zadawane pytania o rwę kulszową
Ile trwa rwa kulszowa?
Nie da się podać jednej liczby dni ani tygodni. O tempie decyduje przyczyna dolegliwości oraz ich nasilenie, a poprawa przychodzi zwykle stopniowo. Punkt, w którym jesteś, pokazuje badanie.
Czy przy rwie kulszowej lepiej leżeć, czy chodzić?
Długie leżenie zwykle nie służy, bo mięśnie słabną, a stawy sztywnieją. Lekka aktywność w zakresie, który nie budzi bólu, bywa lepszym rozwiązaniem, choć przy ostrych objawach decyduje ocena specjalisty.
Czy przy rwie kulszowej boli brzuch?
Ból brzucha nie należy do typowego obrazu tych dolegliwości. Nowy, silny ból brzucha występujący razem z bólem pleców wymaga osobnej diagnostyki u lekarza, bo jego źródło bywa zupełnie inne.
Czy rwę kulszową można leczyć w domu?
W domu da się zadbać o pozycje odciążające, krótkie spacery i regularne przerwy w siedzeniu, a także wykonywać ćwiczenia ustalone wcześniej z fizjoterapeutą. Domowe działania nie odpowiedzą jednak na pytanie, skąd bierze się ucisk, i to badanie wyznacza, co wolno obciążać.
Pomagam pracującym przy komputerze pozbyć się bólu lub sztywności szyi. Na co dzień pracuje z pacjentami z dyskopatią, lumbago, rwą kulszową czy korzonkami. W każdym tygodniu przyjmuje 10 nowych pacjentów, którzy dzięki moim działaniom mogę schylać się, przetrwać 8 godzin przy komputerze czy długo stać bez bólu w dolnym odcinku pleców.