Wady postawy u dzieci – jak im zapobiegać i kiedy reagować?
Spis treści
Wadą postawy nazywamy wszelkie odchylenia od prawidłowej, fizjologicznej postawy ciała, czyli nieprawidłowe ustawienie poszczególnych części ciała, które może prowadzić do różnych dolegliwości. Wady możemy podzielić na wrodzone oraz nabyte. Z wrodzonymi wadami dziecko rodzi się i rozwija, a wady nabyte mogą się wytworzyć poprzez długotrwałe przebywanie w niewłaściwych pozycjach. Do najczęstszych wad postawy u dzieci zaliczamy:
– plecy okrągłe
– plecy wklęsłe
– plecy wklęsło-okrągłe
– kolana szpotawe
– kolana koślawe
Plecy okrągłe
To wada postawy polegająca na nadmiernym zaokrągleniu górnego odcinka kręgosłupa piersiowego, czyli pogłębieniu naturalnego wygięcia górnej części kręgosłupa do tyłu. Jak zauważyć taką sytuacje u swojego dziecka? Charakterystyczne cechy tej wady to:
– wysunięcie głowy i barków do przodu
– zaokrąglenie górnej części pleców
– „garbienie się”. Czyli długotrwałe przebywanie w pozycji pochylonej do przodu ze zgiętą głową i barkami zapadniętymi do przodu
Plecy wklęsłe
To wada postawy polegająca na nadmiernym pogłębieniu lordozy lędźwiowej, czyli fizjologicznego wygięcia kręgosłupa w odcinku lędźwiowym ku przodowi. Jakie są charakterystyczne cechy tej wady? Przede wszystkim:
– wypięcie brzucha i pośladków do przodu
– przesunięcie miednicy do przodu (przodopochylenie miednicy)
– wyraźnie zaznaczone wcięcie w odcinku lędźwiowym
Plecy wklęsło-okrągłe
To złożona wada postawy, w której występuje jednocześnie:
- pogłębienie kifozy piersiowej (górna część pleców jest nadmiernie zaokrąglona – plecy okrągłe),
- oraz pogłębienie lordozy lędźwiowej (dolna część pleców jest nadmiernie wklęsła – plecy wklęsłe).
Innymi słowy, kręgosłup przyjmuje nienaturalnie wygięty kształt w dwóch odcinkach – piersiowym i lędźwiowym – co zaburza całą postawę ciała i równowagę mięśniową. Jest to połączenie dwóch opisanych wyżej wad, więc objawy są podobne:
– głowa i barki wysunięte do przodu,
– zaokrąglone plecy w odcinku piersiowym,
– zapadnięta i spłaszczona klatka piersiowa,
– wypięty brzuch,
– mocno zaznaczona lordoza lędźwiowa (wklęsłość w odcinku lędźwiowym),
– przodopochylenie miednicy,
– często zwiększone napięcie w okolicy lędźwi i między łopatkami,
– osłabienie mięśni brzucha, pośladków i grzbietu.
Kolana szpotawe
To wada postawy kończyn dolnych, polegająca na odchyleniu podudzia na zewnątrz względem uda, co powoduje charakterystyczny wygląd nóg w kształcie litery „O”. W tej deformacji kolana są oddalone od siebie, mimo że stopy (szczególnie kostki przyśrodkowe) stykają się ze sobą.
Cechy charakterystyczne:
– szpara między kolanami przy złączonych stopach,
– zwiększone obciążenie stawu kolanowego od strony przyśrodkowej,
– często współwystępuje z deformacjami stóp lub bioder,
– w bardziej zaawansowanych przypadkach – zmiana chodu, obciążanie mocniej zewnętrznej strony stopy
Kolana koślawe
To wada postawy kończyn dolnych, polegająca na odchyleniu podudzia do wewnątrz względem uda, co powoduje zbliżenie kolan do siebie i oddalenie stóp na zewnątrz. Nogi przyjmują wtedy kształt litery „X” – kolana stykają się ze sobą, podczas gdy kostki przyśrodkowe pozostają rozdzielone.
Na co warto zwrócić uwagę:
– widoczna koślawość kończyn dolnych przy staniu,
– stykanie się kolan przy rozstawionych stopach (najczęściej szpara między kostkami >5 cm),
– osłabienie lub przykurcz niektórych grup mięśniowych (np. odwodzicieli biodra, przywodzicieli uda),
– częste dolegliwości bólowe w obrębie kolan, bioder lub stóp,
– zaburzona mechanika chodu (np. chód kaczkowaty, niestabilność stawów).
Gdzie można zbadać postawę ciała dziecka?
Postawę ciała dziecka sprawdza fizjoterapeuta, który pracuje z dziećmi i ma doświadczenie w pracy z wadami postawy. Ocena polega na sprawdzeniu ustawienie kręgosłupa, kolan, stóp oraz pozostałych części ciała.
W naszym Studiu Fizjoterapii w Wysogotowie obok Skórzewa i Przeźmierowa do takiej oceny wykorzystujemy specjalistyczny sprzęt np. podoskop do oceny ustawienia stóp. Po badaniu rodzic otrzymuje jasne zalecenia odnośnie dalszego postępowania.
Jeśli chcesz sprawdzić postawę swojego dziecka
Podsumowanie
Kiedy zauważysz u swojego dziecka wymienione wyżej objawy lub martwisz się, że któraś z wad zaczyna się rozwijać, warto w takiej sytuacji umówić się na wizytę do fizjoterapeuty dziecięcego w celu dalszej diagnostyki. Leczenie wad postawy u dzieci polega na wprowadzeniu ćwiczeń korekcyjnych, ustawianiu ciała w pozycjach skorygowanych (w zależności od wady) i zapobieganiu pogłębiania się wady. Odpowiednio szybko rozpoczęta, dopasowana do potrzeb pacjenta i systematycznie podejmowana rehabilitacja pozwala znacznie zredukować, a nawet całkowicie zlikwidować wadę postawy. Należy jednak zaznaczyć, że aby uzyskać rezultaty, konieczne jest duże zaangażowanie ze strony pacjenta i konsekwencja w stosowaniu się do zaleceń fizjoterapeuty dziecięcego.
FAQ – Wady postawy u dzieci
Bibliografia
Dega, W., Milanowska, K., & Nowotny, J. (2009). Rehabilitacja medyczna. PZWL Wydawnictwo Lekarskie.
Kutzner-Kozińska, M. (2020). Wady postawy u dzieci – jak zapobiegać i kiedy reagować? Pediatria po Dyplomie, 24(6), 12–17.
Walicka-Cupryś, K., & Skalska-Izdebska, R. (2011). Wady postawy ciała u dzieci i młodzieży – charakterystyka i zasady postępowania profilaktycznego. Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego, 3(5), 263–270.
Nowotny, J. (2012). Postępowanie fizjoterapeutyczne w leczeniu wad postawy. PZWL.
